batiâ  ba|ti|â  [AF, TS]

  1. v.tr. lit. consacrâ e purificâ midiant de aghe e in particolâr fâ jentrâ te comunitât cristiane midiant dal batisim:  al sbarcjà Sant Marc dal leon, mandât da Diu ad Aquilee a predicjâ e batiâ in non dal Pari, dal Fi e dal Spirtussant (Dino Virgili, La aghe da pît la cleve)
    1. fâ consacrâ cul batisim:  a si fermarin in glesia, che a batiava la agna Mia il sio canai dut vistît di lana sutila (Novella Cantarutti, La agna Mia di Ristec); la domenie dopo o vevin di batiâ Laura (Mario Beltramini, Jo e Graziella)
  2. v.tr. metii non a cdn. midiant dal batisim:  co al nassè il prin, lu batiarin Tite, come il vieli (Dino Virgili, La division); di seis agn, Blâs che sô mari a lu veva batiât cussì, al era un fassut di gnervadura archida, cui peis che a corevin un peç denant di lui (Novella Cantarutti, Torero)
    Sin. clamâ , dâ non , meti non
    1. (estens.) dâ un non, ancje cence il sacrament dal batisim:  zuiava cui cjans e ju batiava Fido, Bibìs, Furò (Ugo Pellis, Catinuta); al jere un ambient intitulât «Trattoria all'Impero». Lu vevin batiât cussì dal '35 (Vico Bressan, Provisorietât)
      Sin. clamâ , dâ non , meti non
    2. (estens.) dâ une cierte innomine, tignî intune cierte considerazion, identificâ o fâ identificâ intune cierte maniere:  mi àn batiât par mat e par mat o soi lât e o soi (Laurin Zuan Nardin, Il cop)
  3. v.tr. (fig., scherç.) butâ aghe, butâ intor aghe o un altri licuit:  no finivin plui di vosâ sot il mio balcon, e ma lafè sì che o soi rivât a batiâju (Giulio Andrea Pirona, Ercole Carletti, Giovanni Battista Corgnali, Il Nuovo Pirona)
    Sin. bagnâ
    1. meti aghe tun licuit:  bisugne cambiâ latarie, parcè che al è un pieç che nus puarte lat come la aghe; ee devi batijâlu (Giulio Andrea Pirona, Novo vocabolario friulano)
      Sin. slungjâ
    2. meti sgnape o un altri distilât:  batiâ il cafè
  4. v.tr. celebrâ, fâ fieste bevint alc di alcolic:  «E, cumò, une taçute tu le bevis, no mo Ulive e ancje tu, Pieri? … Tunine puarte ca la boce e lis tacis, che un bon afâr si scuen batiâlu…» (Maria Forte, La tiere di Lansing)
  5. v.tr. (coloc.) dâ jù pachis:  e voaltris dôs, buinis, eh! se no cheste sere us fâs batiâ di vuestri pari (Lucia Scoziero, Lis zimulis)
    Sin. vuadolâ , bastonâ , vescolâ , onzi1
Polirematichis e espressions idiomatichis Proverbis:
  • cui che i falin tal dî il credo tal batiâlu al viôt lis striis
  • ni cuant che si maridisi ni cuant che si fâs batiâ no si è mai puars
Cul patrocini di
Universitât dal Friûl